Meer spoorcapaciteit met waarde voor de omgeving

Een oplopend stadspark aan de rand van Hoofdstation Groningen. Meerdere groenstroken bij de spooronderdoorgang Dijksgracht in Amsterdam. Zo maar twee voorbeelden van spoorprojecten die meer opleveren dan meer treinverkeer. Groen en ruimtelijke kwaliteit zijn namelijk ook bewuste aandachtspunten in de samenwerking van ProRail en Strukton Infra Specials.

Groen voor de Dijksgracht

Ruimte benutten voor een mooi Amsterdam

“Door de aanpassingen in het spoortracé bij Dijksgracht ontstaat er veel ruimte. Alle opstel- en rangeersporen zijn verwijderd. De gelijkvloerse doorgaande sporen worden in de loop van de tijd dichter bij elkaar gelegd. In de nieuwe situatie gaan twee sporen door de tunnel, twee sporen naast de tunnel en vier sporen er overheen. Het vrijkomende terrein had eenvoudigweg ingezaaid kunnen worden met gras, maar samen met ProRail willen we er echt iets moois van maken voor de stad.” Patrick Kummu, Operationeel manager funderingswerk bij Molhoek Infratechniek.

Dat gebeurt in fasen, net als het hoofdbestanddeel van het project: de betonnen spoortunnel met de toeritten. Eind 2024 is het eerste stuk groen aangelegd ten zuiden van de spoortunnel, dat later niet goed bereikbaar zal zijn. Molhoek Infratechniek – verantwoordelijk voor de terreininrichting – bouwt in de tweede fase de gewapende-grondconstructie af en start aansluitend met het groen in de noordelijke spoorzone. De parkzone aan de zuidkant staat in 2029 op de planning.

Bewuste keuzes

“Het referentieontwerp van ProRail is goed doordacht door architecten en ecologen”, vervolgt Patrick. “Er komen bijenhotels, golvende schanskorven, gevarieerd groen en inheemse beplanting om aan te sluiten op andere nabije groenplaatsen in de stad. Voor de vertaling naar het uitvoeringsontwerp dachten we mee over de uitvoerbaarheid ervan. Voor ons zijn het vele verschillende handelingen, want elke plant- en boomsoort heeft eigen grond en zorg nodig en moet op het juiste moment worden geplant. Dat is een puzzel die we goed kunnen maken.”

“Het groenontwerp heeft visuele en ecologische waarde. Er komen onder meer esdoorns, beuken, berken, eiken en lindes, diverse heesters en bloemrijk grasland van een inheems mengsel. Na de aanleg doen we drie jaar onderhoud, om dit gebied vervolgens over te dragen aan regulier groenbeheer.” Dimitri Kasoulis, werkvoorbereider Molhoek

Meer dan groen

““Molhoek doet niet alleen de groenaanleg, maar de hele terreininrichting inclusief schanskorven, bestrating en relaishuis. We hebben het funderingswerk gedaan en bouwen de gewapende-grondconstructie voor de tunnel en de sporen op. In de groene hellingen plaatsen we 3D-geprinte taludtrappen zodat spoorwerkers bij het spoor kunnen komen. Binnenstedelijk bouwen en de veelzijdigheid van de terreininrichting maken het project extra uitdagend en leuk.”” Nick van Leeuwen, uitvoerder Molhoek

Molhoek Infratechniek dacht mee over optimalisaties, zoals een andere gradatie stenen voor de schanskorven om de gewenste beeldkwaliteit te bereiken. In lijn met het ambitieuze ‘Zero emissie bouwplaats’-plan van Strukton Infra Specials voor het project Dijksgracht zet ook Molhoek uitsluitend elektrisch klein materieel in. Voor de gewapende-grondconstructie wordt grotendeels lokaal zand gebruikt.

Groen rondom Hoofdstation Groningen

Een mooi omgevingsbeeld

In Groningen krijgt de stationsvernieuwing eveneens een groene invulling. Architect Koen van Velsen maakte in opdracht van Strukton Infra Specials het ontwerp van de nieuwe ruimtes en al het groen rondom de sporen. Blikvanger wordt het stadspark ten zuidoosten van de busonderdoorgang. Het is bedoeld om de passanten, omwonenden en in het bijzonder de bewoners van de Rivierenbuurt een mooi beeld te geven in plaats van tegen een betonnen wand en sporen aan te kijken.

“ De gemeente Groningen had voor een trapsgewijze opbouw gekozen. Koen van Velsen heeft er tredes en bankjes aan toegevoegd om er een verblijfsruimte voor de omgeving van te maken. De omwonenden zijn daar laaiend enthousiast over. Ze zien zich al met elkaar koffie drinken.” Deze betonnen elementen krijgen aardse tinten die aansluiten bij het groenontwerp van het park. ” Amanda Reilman, omgevingsmanager van Strukton Infra Specials op dit project

Het betonwerk van het park is klaar en het straatwerk is zo goed als afgerond. Bovenop de scheidingswand naar de onderdoorgang komt metselwerk om ongewenste klimmers tegen te houden. De aanleg van het groen start pas in het najaar, omdat dat het beste plantseizoen is. Door relatief volwassen bomen te planten, zal er al snel een mooi beeld voor de omgeving ontstaan.

Biodiverse keuzes

“De beplanting is zorgvuldig door de architect gekozen”, weet Amanda. “Zo komen er bijvoorbeeld twee soorten dennenbomen – de Pinus nigra nigra en de Pinus Sylvestris – die het hele jaar groen blijven. Er komen ook Rhododendrons en kleurrijke bloemen van een inheems graslandmengsel dat uit zo’n 15 soorten bestaat.” Deze geven het hele bloeiseizoen afwisselend bloemen, wat veel bijen, vlinders en andere insecten aantrekt.

Hoog detailniveau

Met de groenvoorziening zit het project Vernieuwing Hoofdstation Groningen er grotendeels op. Jarenlang is gewerkt aan dit ingrijpende project om meer treinverkeer te faciliteren. Strukton Infra Specials realiseerde de ondergrondse fietsenkelder en reizigerspassage, verplaatste de sporen en maakte meer en langere treinperrons. Het vernieuwde stationsgebouw met de reizigerspassage is al in gebruik genomen en is prachtig geworden. De monumentale onderdelen zijn in ere hersteld en de nieuwe gebruiksruimten zijn ruim en licht en afgewerkt met mooie materialen. Tevens zijn een installatie- en buschauffeursgebouw, een nieuw busstation en een onderdoorgang voor de bus gebouwd. Wat volgt zijn aanvullende fietsvoorzieningen en een Kiss & Ride aan westzijde.

Beide projecten kenmerken zich door zorgvuldige keuzes om meerdere doelen te dienen. Meer treinen op het spoor en meer waarde voor de omgeving blijken heel goed samen te gaan. De teams van Strukton Infra Specials zetten zich daar samen met ProRail graag voor in.