Week van de Circulaire Economie
Lees het artikel
Datum
15 maart 2023
Expertise
Het Rijk heeft de ambitie om de economie van Nederland in 2050 volledig circulair te laten zijn. Rijkswaterstaat wil sneller en wil vanaf 2030 volledig klimaatneutraal en circulair werken. Deze ambitie geldt ook voor het aanleggen, vervangen en renoveren van viaducten en bruggen. Daarom deed Rijkswaterstaat in 2020 een innovatie-oproep aan de markt: Kom met oplossingen voor circulaire viaducten. GBN Groep, Strukton, Antea Group en Nebest sloegen de kennis en handen ineen om de cirkel van hoogwaardig hergebruik voor viaducten te sluiten. Zij bedachten het concept Closing the Loop. Maar liefst 39 deelnemers deden mee. In april 2022 kreeg Closing the Loop als één van de drie inschrijvingen een ‘go’ van Rijkswaterstaat: Het samenwerkingsverband mocht het eerste hergebruikte viaduct van Nederland realiseren in de A76.
Uniek is de samenwerking tussen Rijkswaterstaat en Closing the Loop. Beide partijen trekken samen op om deze innovatie te realiseren. Geen ouderwets opdrachtgever/-opdrachtnemerschap. We werken samen met elkaar. Binnen het consortium is GBN Groep verantwoordelijk voor de oogst en bewerking, Strukton voor de bouw van het viaduct, Antea Group voor het ontwerp en Nebest voor de herbruikbaarheidsscan (het meten wat de levensduur is van de materialen). Closing the Loop werkt daarnaast samen met de kennispartners IMd, NEN, Madaster, TNO en de gemeente Amsterdam.
Bij de Daelderweg en de A76 te Nuth bevindt zich momenteel een ongelijkvloerse kruising bestaande uit twee viaducten, een uit 1938 en een uit 2004. Deze moeten plaatsmaken voor één viaduct. Om goed herbruikbare materialen niet verloren te laten gaan, onderzocht Closing the Loop de herbruikbaarheidspotentie van de objectonderdelen. Uitgebreid onderzoek toonde aan dat het merendeel van de onderdelen van de bestaande viaducten een restlevensduur heeft van nog minstens 100 jaar. De vrijkomende materialen kunnen dus nog prima worden gebruikt in het nieuwe, circulaire viaduct. Doordat de overspanning van het nieuw te realiseren viaduct wordt vergroot, kan het dek van het viaduct uit 1938 niet worden hergebruikt. Dit materiaal wordt ingezet voor de productie van nieuw beton voor onder andere de druklaag. De kokersliggers uit het viaduct uit 2004 bleken wél goed her te gebruiken.
Omdat de in de A76 vrijkomende bruikbare elementen niet genoeg waren voor een volledig nieuw circulair viaduct, is het oog gevallen op het Karel Keizerviaduct in de A9 als donorviaduct. Daar komen veel liggers vrij die toegepast kunnen worden in het nieuwe viaduct. De verschillende onderdelen worden als ‘legoblokken’ tot een nieuw viaduct gecombineerd.
Het VeenIX consortium, dat de A9-verbreding realiseert, is verantwoordelijk voor de oogst van de liggers bij Amstelveen. Closing the Loop transporteert de liggers naar een terrein in Almere. Daar worden ze ingekort en wordt de druklaag ervan afgehaald. Vervolgens zullen specialisten de liggers grondig testen conform een streng testprotocol. Ook wordt een proefbelasting uitgevoerd door een promotieonderzoeker. Twee liggers worden hierbij tot bezwijken proefbelast om inzicht te krijgen in het bezwijkmechanisme. Op nog eens vier liggers wordt een proefbelasting uitgevoerd. Met deze en andere testen wordt de constructieve capaciteit en restlevensduur van de liggers aangetoond. De liggers zullen vervolgens naar Maasbracht worden getransporteerd en tijdelijk opgeslagen, totdat ze worden ingezet in het circulaire viaduct bij Nuth.
Duurzaamheid in de spoor- en civiele sector maakt impact. Met emissieloos materieel, circulaire materialen en door hergebruik van materiaal (recycling) kun je enorm veel CO2-uitstoot reduceren. Er worden veel initiatieven genomen in de keten met opdrachtgevers en opdrachtnemers samen, zoals het hergebruiken van liggers voor viaducten (Groene Liggers) en de inzet van gerecycled koper voor bovenleidingrijdraad.
In de bouw- en infrasector wordt dit gedaan door emissieloos materieel te gebruiken, maar ook door innovatieve oplossingen zoals circulair beton en gerecyclede materialen in te zetten. Daar is vaak samenwerking voor nodig in de keten – van opdrachtgever tot opdrachtnemer tot materiaalleverancier.
Voorbeelden van innovaties in duurzame projecten in de bouw en infra zijn:
Emissieloos materieel is materieel dat geen uitstoot heeft. Dan kun je denken aan elektrische locomotieven, elektrische kranen, elektrische Krol’s en natuurlijk elektrische werkbussen.
In 2050 zijn we klimaatneutraal. Er is een robuuste duurzame infrastructuur die klimaatbestendig is en veilige mobiliteit mogelijk maakt voor iedereen. Met ruimte voor de natuur.