Onderhoud Zee-Zevenaar

Drievoudig tunnelonderhoud op de Betuweroute

De spoortunnels op de Betuweroute tussen de zee en Zevenaar zijn bekend terrein voor Strukton Infra Specials. In opdracht van ProRail vervangen we de tunneltechnische installaties en zijn we met een flinke schoonmaak bezig. Renoveren en onderhouden van de beweegbare waterkeringen in de Sophiaspoortunnel en de spoortunnel Pannerdensch Kanaal  is het meest recente project. En dat project is meer dan alleen techniek.

Het werk betreft de volgende tunnels (van west naar oost): – Botlektunnel; – Barendrechtoverkapping – Sophiatunnel – Giessentunnel – Pannerdensch Kanaal Tunnel (PanKantunnel) – Zevenaartunnel.

Bij een dreiging van hoogwater sluiten de beweegbare waterkeringen (BWK’s) met grote stalen schotten de tunnels af. Ze voorkomen dat water de tunnel instroomt en de andere polder bereikt. De BWK’s zijn ruim 20 jaar oud en diverse onderdelen zijn aan vervanging toe.

“Onze opdracht is de waterkeringen in goede staat te brengen, met het oorspronkelijke doel om ze per 1 maart 2026 onder te brengen in het onderhoudscontract voor de tunnels.” Projectmanager Ron Pieterse

Dat vraagt echter veel tijd, vooral vanwege het op orde brengen van het dossier. De machines die de stalen schotten aandrijven, moeten voldoen aan de Machinerichtlijn en dat is nog niet het geval. Bij de certificering horen tijdrovende testen, risicosessies en inspecties. Aanvullend stellen wij het Programma van Eisen voor het basisontwerp op, want ook dat ontbreekt. ProRail heeft nu besloten het onderhoud van de BWK’s uit het tunnelonderhoud te halen en ons de waterkeringen tot en met 2029 te laten onderhouden.

Gefaseerde aanpak

De complexiteit van ‘de basis op orde’ werd in de aanbesteding al duidelijk. Na drie afgeblazen rondes met grote risico-inschattingen, werd Strukton geselecteerd na het voorstel om het werk in stukken te knippen. Het tweefasencontract bestaat nu uit inspectie, een ontwerp, plan van aanpak en kosteninschatting (fase 1) en vervolgens de stapsgewijze begroting en uitvoering en het op orde brengen van het dossier (fase 2).

“Met deze aanpak beheersen we de risico’s samen beter en dat is nodig. Uit de eerste inspecties bleek namelijk al dat er substantieel meer werk is dan verwacht.” Projectmanager Ron Pieterse

De risico’s zijn bij renovatieprojecten groter. Je weet immers pas wat er achter het ‘behang’ zit als je dit weghaalt. De waterkeringen hebben geen volledig dossier om van tevoren alles te kunnen inschatten, dat moeten we gaandeweg doen. Nu is bijvoorbeeld duidelijk dat we in een reguliere buitendienststelling van het spoor – een nachtgat van 8 uur – niet kunnen vaststellen wat de machines aan vervanging en onderhoud nodig hebben. De machines moeten daarvoor in beweging komen en dan heb je een buitendienststelling van minimaal 24 uur nodig.

“We maken kleine werkpakketjes tot eind 2029, waarbij steeds duidelijker wordt welke reparaties en aanpassingen er nodig zijn. Dat doen we per discipline, want naast civiel en werktuigbouwkundig werk is er ook installatietechnisch werk. Die kleine brokken maken het project behapbaar en hebben voor ProRail tot voordeel dat de kosten over meerdere jaren te spreiden zijn.” Projectmanager Ron Pieterse

Vakkundige en slimme oplossingen

In oktober stond het team van Strukton voor het eerst achter de knoppen van de machines. “We constateerden dat de rookkleppen bovenin de tunnel en de cilinders van de BWK’s onderhoud en reparatie nodig hebben. Dat gaan we als eerste met groot materieel aanpakken. Flinke klussen dus.”

“Tegelijkertijd denken we na hoe dingen beter kunnen. Elk jaar zakken de schotten bijvoorbeeld een keer de tunnels in om aan te tonen dat de waterveiligheid is geborgd. De bovenleidingen van het spoor moeten hiervoor telkens op acht plekken worden gedemonteerd en gemonteerd en dat is tijdrovend en kostbaar. We benutten de spoorkennis van ons zusterbedrijf Strukton Rail en de ervaringen met de wegklapbare bovenleidingsconstructie die we boven de Botlekspoorbrug toepassen. De stalen schotten kunnen daardoor veel sneller worden getest in een reguliere buitendienststelling, zo’n nachtgat’, en dat is een aanzienlijke besparing van menskracht, kosten en overlast.” Projectmanager Ron Pieterse

Veelzijdige partner

“Strukton is sterk in contract- en projectmanagement met de focus op proces- en risicobeheersing en samenwerking. Juist bij zo’n ongewoon werk als dit, moet je goed in het oog houden wat de risico’s zijn en wie verantwoordelijk is voor deze risico’s. Daarover moet je het gesprek met elkaar aangaan. Met ProRail en onze partners hebben we een fijne samenwerking waar we allemaal veel energie in steken. Het is een enthousiast team van mensen en dat maakt het werk echt leuk. Samen hebben we de gedrevenheid om de BWK’s helemaal op orde te brengen.” Projectmanager Ron Pieterse

Parallelle contracten

Intussen is hetzelfde kernteam bezig met de andere projecten in de tunnels. De tunneltechnische installaties in vijf van de tunnels op het tracé Zee-Zevenaar zijn voor een groot deel vervangen. Aan de beurt zijn de airco’s in deze tunnels, de spraakcommunicatie in de Botlektunnel en de dakbedekking van het dienstgebouw bij de Sophiatunnel. Daarna is het werk afgerond.

De vijf tunnels op het tracé worden in een apart contract schoongemaakt. Dat draait voornamelijk om het opruimen van het kolengruis dat van de passerende goederentreinen afkomt. Ons team maakt gebruik van saneringsoveralls, omdat PFAS is aangetroffen. Om een afvalberg te voorkomen, besloten we herbruikbare kleding aan te schaffen en een mobiele wascontainer neer te zetten om de beschermende overalls telkens te wassen. Het vervuilde waswater vangen we op en brengen we naar een erkende verwerker. Dankzij dit duurzaam uitgevoerde reinigingsproject kunnen de tunneltechnische installaties stofvrij functioneren om de tunnelveiligheid te borgen.